Seattle

Среде целата галама која Occupy Wall Street протестите ја кренаа, анализирани и преанализирани од социолози, политиколози, држмемајколози и Драган Павловиќ Латас, би сакал да го искористам блогов да ве потсетам вас, ценети кликери и по некој залутан читател дека наближува еден често забораван и занемаруван јубилеј. Јубилејот за кој зборувам е 30 ноември, датумот на кој навршуваат 12 години од протестите во Сиетл, каде за првпат беше одржан координиран, јасно артикулиран и масовен чин на отпор против перфидното поткопување на демократијата и граѓанскиот суверенитет од страна на меѓународните финансиски институции и мултинационалните корпорации, кои под закрила на слоганот "слободна трговија" воспоставија контрола врз глобалните текови на consumer goods, на сировини, капитал и на труд, секогаш на сметка на земјите во развој и неразвиените држави.

Ние бевме малечки, па не се сеќаваме на периодот за кој Ванчо Узунов зборуваше со занес- пробивот, да не речам пенетрацијата на Светската трговска организација, ММФ и Светската Банка во повеќето земји во светот, шиткајќи една иста формула- дерегулација, даночни олеснувања, реформи на пазарот на труд, занемарување на животната средина, накратко- отстранување на сите "трговски бариери" кои и' пречат на слободната трговска размена, која секогаш, без исклучок, носи богатство, слобода и прогрес. Како идеолошка заднина на овој пробив служеа неолибералните догми кои не смееа да се преиспитуваат додека траеше бум-фазата на економскиот циклус: држава-лоша/пазар-добар, бирократија-неефикасна/бизнис-оптимизирачки, итн. Ги учевме по економските предмети на факултет, а потоа гледавме како кризата ги превртува сите на глава.

Она што мене ми падна во очи беше следното: Протестите во Сиетл и денешните протести, покрај делумното тематско поклопување, делат уште една заедничка црта, а тоа е дека демократската и либерална американска држава почна да ги репресира во истиот момент кога тие јасно го артикулираа својот политички став и правци на делување. Медиумите почнаа со кампања на оцрнување и обезвреднување на целите на луѓето кои протестираа, ги нарекуваа "хипици, анархисти, хипстери, лудаци, пензионери", иако во првите мигови, додека беа доволно небитни беа "млади луѓе кои во мал број излегоа на мирен начин да го покажат своето незадоволство од начинот на кој Вол Стрит ја деформира американската економија". Кој ги украде тие млади луѓе и ги замени со лудаци?

Протестот во Сиетл во 1999, како Occupy Wall Street, беше точка на прекршување, иако се случуваше во период на бум на глобалната економија. Откако насилно беше растурен под изговор дека анархисти (за кои многу луѓе тврдат дека биле полициски провокатори) почнале да кршат излози, откако беше прогласена вонредна состојба (!), медиумите успеаа целосно да го искриват coverage-ot и да направат нешто што во суштина беше мирен протест да изгледа како крваво пирување на разулавени толпи.  Како директна последица на Сиетл беше основан сајтот indymedia.org, кој, поучен од примерот на тогашните протести, почна да нуди алтернативни толкувања на таквите настани ширум светот, честопати излегувајќи со некоја вест пред мејнстрим медиумите да дојдат до неа и на тој начин претркувајќи ја пропагандата со вести на лице место. Како директна последица на Сиетл изникнаа мал милион микро-медиуми кои нудеа и нудат поинаков поглед врз светските настани, вонинституционален, демократски и автентично граѓански.

Лично не верувам дека протестите сами по себе може да доведат до промена во политичкиот или економскиот систем, но верувам дека секој битен, суштински и добро спроведен протест со квалитетен тајминг како овој остава зад себе механизми кои претходно не биле таму, со помош на кои им се отежнува животот на оние кои би сакале да прикриваат или погрешно да прикажуваат информации пред јавноста и удобно да живеат во мочуриштето на општата политичка апатија.

Приложувам овде линкови за оние од вас кои ги интересира нешто повеќе за она што се случувало тогаш. Сами заклучете колку (и дали) има сличности со она што се случува денес:

http://mondediplo.com/2000/01/08sinai

http://www.spark-online.com/february00/esociety/duford.html

http://www.indymedia.org/en/index.shtml

http://mondediplo.com/1999/11/02george

Патем, чест ми е што ве познавам, луѓе. Ја да си кажам.

Документарец за Кина

Во контекст на интересот за Кина кои верувам дека секој општествен научник го поседува како што текстот на Олимпија добро објаснува но и заради мн. други причини (културолошки, историски, филозофски, демографски), по препорака на Марија, ви го нудам линкот од документарниот филм во четири дела: "Кина одвнатре"
Кликнете: [China from the inside]
Еве го и предговорот за документарецот на англиски:

Збор-два за Кина

Не е веќе прашање дали но како Кина ќе ја практицира својата моќ во иднина како држава која заради својот економски раст станува се подоминантна светска сила. Мерењето на силата на државите во меѓународниот систем се занимава со економските и воените параметри. Она што ги интересира луѓето кои не го гледаат светот само низ призмата на ваква моќ, се вредностите и принципите за кои ќе се залага Кина. Ваквото прашање најмногу ги интересира политиколозите затоа што политичкиот систем е оној кој во најголема мера е рамката за објаснување на однесувањето на една држава. Уставно, Кина е Република со една доминантна партија. Практицирање на степен на демократија е карактеристичен само внатре Комунистичката Партија на Кина која е децентрализирана низ целата територија на земјата. Предвидувањата се дека Кина во наредните десетина години ќе се фокусира на внатрешен развој на земјата и поголемо производство за домашна употреба отколку  извоз. Ова е сосема паметна одлука за држава која ја познава својата моќ и знае дека за да може да ја практикува во иднина, мора да создаде внатрешен капитал, развиен институционален систем кој не мора да значи и демократски каков што навидум го познаваме на Западот. Квалитетот и структурата на една демократија можат да имаат различни карактеристики. Кинеските аналитичари предвидуваат дека за дваесетина години Кина ќе биде подемократски режим што исто така е нормален тек на настаните доколку се повеќе се вложува во образование, наука и култура. Исто така, Комунистичката партија најверојатно ќе биде поле на внатрешни фракции кои постепено би можеле да го претворат партискиот систем во мултипартиски (повеќе партии). За ова да се случи, потребно е да се развива опозиција и која ќе застапува нерепрезентирани легитимни интереси. Сепак, очигледна е внимателноста со која Кина и пристапува на демократијата затоа што во моментот се покажува како прилично неефикасен систем кој е далеку од целта која сака да ја постигне: поголемо учество на граѓаните во донесувањето на одлуки и креирањето на политки за доброто на општеството. Очигледни се и дилемите на светските сили како САД, Германија кои внимателно ја следат Кина на економско и политичко ниво и обидите да се влијае на односите со Кина уште сега додека сеуште таа го нема достигнато својот полн потенцијал.

Како малите држави, номоќни и со речиси никаков глас на меѓународната сцена треба да се постават во време на вакви меѓународно- политчки услови? Малечките држави можат да учат од светските сили но уште повеќе од државите во развој. Нешто слично на она што Кина во моментот го практикува: соочување со домашните проблеми на соодветен и автентичен начин а не беспоговорно прифаќање на секоја меѓународна идеја и стандард кои може сосема да го извитоперат изгледот на дадено општество. Кина до некаде ја следи својата Конфучијанска вредносна идеологија на “златна средина” која го прави нејзиниот мирен подем избалансиран, а сепак перцепиран како закана од многу земји. (во моментов не изразувам став по негативните страни на Кинескиот пристап кон својата внатрешна и надворешна политика). Мала држава како Македонија не може да биде перцепирана како закана, а доколку се појават такви перцепиции, се работи за тотален апсурд. На Македонија и останува да учи малку повеќе од принципот на златната средина која би значела соочување со својот потенцијал и внимателно инвестирање онаму каде што постои. Без многу дилеми, областите во кои Македонија може тоа да го прави се туризмот, земјоделието, образованието, нормите, уметноста, архитектурата и иновативноста во овие области.

Основи на економската криза

Маркс, еден од најголемите социолози на сите времиња во општествените науки ја воведува парадигмата за идејната / општествена надградба која се темели врз материјалната т.е. економската база. Во услови кога економската база е несигурно, неизвесно тло, ветер и магла - фетишизираните политички концепти на нашето време доживуваат слободен пад.

Ова е повторно и одново навраќање на основите / причините за големата економска криза.

Тешко е да замислиме умна современа политичка мисла без темелно проникнување во природата на економските односи.

The crisis of credit

Французите ќе владеат со светот, но не утре, утре ќе има штрајк

Општо познат стереотип за Французите е дека не се големи љубители на работата односно дека “или се на одмор, или штрајкуваат”. На многумина првата асоцијација на зборот “штрајк” им е Франција, иако таа не е ни меѓу првите десет земји во светот по просечниот број на штрајкови годишно. Но што стои всушност позади овој нивен негативен став кон работата? Во статија неодамна објавена од страна на магазинот The Economist се дава објаснување на оваа појава.

Всушност студиите покажуваат дека проблемот со француските службеници не е во тоа дека тие се мрзеливи, туку дека се лошо раководени. Според изветајот за национална компетитивност на Светскиот Економски Фроум, Французите се многу подобро рангирани во однос на работната етика од американските, британските или холандските службеници. Тие наоѓаат голема сатисфакција во работата, но се многу незадоволни од начинот на кој фирмите во кои работат се раководени.

Ова го потенцира значењето на менаџирањето на компаниите, а особено на човековите ресурси во нив, за квалитетот на самата работа. Она што е невообичаено за другите развиени земји, а е пракса во Франција, е тоа што менаџерите на големите компании обично потекнуваат од неколку престижни школи или од врвовите на цивилните сервиси, а не од самите компании. Овие луѓе се буквано “слетани” на менаџерските позиции и тоа веднаш создава голема дистанца помеѓу нив и останатите вработени. Се чини дека француските компании преферираат да ги вработуваат образовните и владините елити на овие високи позиции, отколку да им дадат шанса за напредок на веќе вработените лица. Оваа неможност за напредок на работното место, сосема природно, создава фрустрации и ја намалува мотивираноста на вработените.

Ваквата пракса го отвара прашањето дали сепак повторно има доминација на буржоазијата (условно кажано), знаејќи дека високите и престижни школи во Франција се достапни за оние со длабок џеб, а можноста за стипендирање на талентирани ученици е многу мала. Доколку високите менаџерски позиции се доделувани само или пак примарно на елитите произлезени од тие неколку школи, можноста за просечниот човек да оди нагоре по социјалната скала е многу мала. Па каде е тука l’égalité, како еднаквост на можностите?

Концептот "Smart-defence" и преобразбата на НАТО во новите гео-политички услови

Денеска на 21.11.2011, јас и мојата пријателка (и колешка) Марија Алексовска, во Домот на АРМ во Скопје, имавме можност да присуствуваме на јавната презентација и дебата околу новиот концепт на НАТО - "Smart Defense" организиран од страна на Евро-атлантскиот совет на Македонија. На оваа презентација учествуваа министерот за одбрана на Р.Македонија - Фатмир Бесими, претседателот на ЕАСМ и поранешен министер за одбрана Лазар Еленовски, амбасадорите на В.Британија (Кристофер Ивон), Холандија (Мариет Шурман) и Франција (Жан-Клод Шлумберже), а во публиката беа присутни голем број на офицери на АРМ, странски воени аташеа, новинари, аналитичари, професори и студенти.

Учесниците во целост го претставија концептот на "Smart Defense", амбасадорите и споделија и искуства од неговото остварување во нивните земји. Од излагањата, посебно оние на министерот, Лазар Еленовски и на британскиот амбасадор, можевме конкретно да дознаеме што предвидува овој нов концепт на НАТО. Имено, овој концепт за прв пат бил претставен од страна на генералниот секретар на НАТО Андреас Фог Расмусен на Минхенската конференција во февруари 2011, а главна причина за неговото покренување била светската економска криза со која сериозно се зафатени поголемиот дел од членките на НАТО. Токму затоа главната идеа на овој концепт е „поголема безбедност со лимитирани (помали) ресурси“ (do more with less resources) и затоа е насочен во 3 основни цели (наречени 3C):

1) Развој на поголеми оперативни способности во услови на економска криза (capacity)

2) Поголема поврзаност меѓу земјите-членки и партнери (connectivity)

3) Целосна и силна посветеност на придонесот кон евро-атлантската безбедност (commitment)

Од овие главни цели произлегува заложбата дека во услови на економски кризи земјите-членки и партнери ќе се здружуваат во (помали) групи во кои тие со заеднички сили и средства ќе градат и ќе вложуваат во изградба на одбранбени и воено-безбедносни капацитети. Во тој однос државите членки на НАТО веќе работат на заеднички вложувања во изградбата на капацитети па така беа наведени заедничкиот тренинг центар за А5 групата на НАТО во Криволак, тренинг центарот за медицинска помош кои се придонес на Македонија во регионалната безбедносно-одбранбена соработка, договорите за заеднички воени операции (во Либија) околу нуклеарното оружје и оперативни дејства меѓу В.Британија и Франција (потпишани на 2.11.2010), заедничката воздушна одбрана и поморски сили на Холандија и Белгија итн. При своето излагање францускиот амбасадор ја потенцира заложбата на Франција за задржување на автономноста во донесувањето одлуки и преферирањето пристапот на донесување одлуки и начин на соработка во мали групи (approach of smaller groups) наместо тоа да се прави од сите 28 членки, што ме поттикна да поставам прашање во делот за дискусија на оваа јавна трибина.

Пред да започне презентацијата во разговор со Марија Алексовска и споменав за една гео-политичка анализа на Stratfor институтот (http://www.stratfor.com/) за идејата за Интермариум - воен сојуз на државите од Балтичкото до Црното Море, предводен од Полска, кој бил претставен од полскиот државник (и маршал) Јозеф Пилсудски уште во 1918 на крајот на Првата светска војна, со цел да се спречи приближувањето меѓу Русија и Германија, што би било (и се покажало) погубно за помалите држави од Источна и Средна Европа. Во контекст на оваа анализа на Марија и споменав дека иако Полска и сите држави од овој регион се во НАТО, самата алијанса сигурно ќе се преобразува и трансформира. Излагањето на францускиот амбасадор уште повеќе ме поттикна да го поставам следното прашање на присутните:

Дали покрај економските побуди за обединување на земјите-членки и партнерите во помали групи во изградба на воено-одбранбени капацитети, концептот на "Smart Defense" означува и нов ера во политичките (стратешките) димензии и одлучувања на НАТО со оглед на неговата огромна географска распространетост се до Блискиот Исток и Кафказот? Односно, дали овој економски концепт на групирање ќе има влијание врз политичката поставеност, дејствување и структура на НАТО во иднина, од аспект на помали обединети групи за одбрана и безбедност на државите (мини системи за колективна безбедност) само под една заедничка команда (штаб)?

На моето прашање, опширно одговорија британскиот амбасадор Кристофер Ивон и Лазар Еленовски. Британскиот амбасадор Ивон, потенцираше дека е оправдан стравот од фрагментирање (поделби) со оглед на тоа дека земјите соработуваат со своите најблиски соседи (со кои имале и историски несогласувања) и реално немаат заеднички точки со географски одалечените земји-членки и сојузници, но сепак потребата и позадината на овој концепт е единствено економска и нема опасност од фрагментирање или поделби на НАТО, бидејќи главната цел единствено е поглемата (економска) ефикасност.

Околу изнесеново, се чувствувам должен да изнесам некои мои видувања и размисли, кои сметам дека вредат да бидат јавно издебатирани и продискутирани од сите заинтересирани.

Имајќи ги предвид новите збиднувања на меѓународната политичка и економска сцена, односно се позасиленото економско, воено и политичко јакнење на Кина, Русија, Индија, Бразил (земји од поранешниот комунистички блок и „третиот свет“) од една страна и се поголемото проширување кон исток на НАТО во последните 2 десетлетија од крајот на Студената Војна од друга страна, самите внатрешни и надворешни услови ќе го тераат НАТО за преобразба во своето политичко дејствување од аспект на разделување во помали групи на мини-системи за колективна безбедност со еден заеднички главен штаб. Нешто како налик на лабава федерација или конфедерација од аспект на политичките системи и државните уредувања. Ваквата налик „децентрализација“ е потребна од повеќе прични:

1) Заложбите за полноправно членство во НАТО на држави - соседи на Русија, како што се Грузија или Украина, се повеќе може да ги влошува и заострува односите меѓу Русија и НАТО, во чиј буџет учеството на Европа се намалило од 34% на 21% последниве 15 години. Токму затоа, понудата за „членство“ на овие држави во некој од блиските (регионални) мини-воени сојузи на НАТО е основа за добар „компромис“, а истовремено остварување на целта за проширување на НАТО. Со ваквото „привидно приклучување“ ќе се отвори пат за уште подалечни проширувања дури до земјите на централна Азија, односно на просторот непосредно до (и меѓу) границите на Русија и Кина, богат со нафта и природен гас. Токму затоа може да се рече дека Владимир Путин викендов отворено ја најави Евроазиската економска унија меѓу Русија, Белорусија и Казахстан.

2) Со ваквото групирање ќе се остави простор за поголем (политички) маневар и автономност во одлуките на државите-членки, посебно на помалите држави членки кои обединети во групи ќе се приближат со својата сила кон поголемите земји членки на НАТО. Современите пошироки дефиниции за безбедноста се повеќе ја вклучуваат и економската безбедност односно како загрозување на безбедноста дефинираат се она што го загрозува опстанокот и нормалниот живот на граѓаните, организациите во рамките на една држава, што не значи дека само воените закани се безбедносни закани. Од тој аспект поврзувањето на Германија и Русија преку гасоводот под Балтичкото Море заобиколувајќи ја Полска и Балтичките земји, остварено месецов, може да го вклучи алармот за Полска и нејзината (економска) безбедност кој многу пати низ историјата била загрозувана и уништувана токму од Русија и Германија. Групирањето со други држави за неа ќе значи можност за спротиставување на несакани текови. Истото е и со Балканот, каде што е се позачестен религиозниот судир меѓу исламот и христијанството. Иако Турција и Грција се членки на НАТО од самото основање, тие до ден денес имаат „непријателски“ односи. Големината и силината на Турција (2 армија по големина во НАТО) е поголема отколку на сите балкански држави - членки на НАТО.

3) Преобразбата на НАТО во помали групи ќе значи и полесно справување со безбедносни кризи од регионален карактер кои би биле спречувани од најблиските воено-одбранбени групи на држави, со што ефикасно би се спречувала можностa и опасноста од воени судири од светски рамки. Поефикасно би се покривал просторот на Блискиот Исток, Северна Африка и Централна Азија, без директно и непосредно мешање на САД (како што беше случајот сега во Либија, каде најглавната улога ја имаа Франција и Британија) кое би ги предизвикало Кина, Русија или Индија, особено во период кон САД е затресен од сериозна економско-финансиска криза.

По мое мислење, овој навидум економски концепт на "Smart Defense" кој самиот по себе е многу добро осмислен, на долг рок претставува отскочна штица кон преобразбата на НАТО во новите економски, политички и безбедносни услови во светот и новата гео-политичка карта која се позабрзано се исцртува. Сведоци сме на се поголеми промени на овој план, особено со збиднувањата во арапските држави. Овие промени дефинитивно ќе го покажат патот кон идниот развиток на светското општество и политика. Останува времето, тој неумолив и безмилосен господар на човековото постоење, да ги потврди или отфрли овие мои размисли.

За почеток...

Добредојдовте на нашиот нов блог Омнипотентната поли - клика!

Ние сме неколку пријатели, млади, убави, амбициозни, омнипотентни (впрочем како што ви укажува и името на овој блог), кои сакаме да ги споделиме нашите мисли со вас, а и меѓусебно. Она што не врзува нас се заедничките додипломски студии по Политички науки на Правниот Факултет во Скопје, а со тоа и нашиот интерес во политика, економија како и пошироките општествени случувања. Генералната идеа е да создадеме едно местенце за дискусија, со тоа што ќе постираме наши текстови, како и статии и извадоци од дела на други автори, а понатаму заедно ќе ги дискутираме и коментираме. Епа мислам дека е време да почнеме! :)

За арно, за убо нека е!