Учесниците во целост го претставија концептот на "Smart Defense", амбасадорите и споделија и искуства од неговото остварување во нивните земји. Од излагањата, посебно оние на министерот, Лазар Еленовски и на британскиот амбасадор, можевме конкретно да дознаеме што предвидува овој нов концепт на НАТО. Имено, овој концепт за прв пат бил претставен од страна на генералниот секретар на НАТО Андреас Фог Расмусен на Минхенската конференција во февруари 2011, а главна причина за неговото покренување била светската економска криза со која сериозно се зафатени поголемиот дел од членките на НАТО. Токму затоа главната идеа на овој концепт е „поголема безбедност со лимитирани (помали) ресурси“ (do more with less resources) и затоа е насочен во 3 основни цели (наречени 3C):
1) Развој на поголеми оперативни способности во услови на економска криза (capacity)
2) Поголема поврзаност меѓу земјите-членки и партнери (connectivity)
3) Целосна и силна посветеност на придонесот кон евро-атлантската безбедност (commitment)
Од овие главни цели произлегува заложбата дека во услови на економски кризи земјите-членки и партнери ќе се здружуваат во (помали) групи во кои тие со заеднички сили и средства ќе градат и ќе вложуваат во изградба на одбранбени и воено-безбедносни капацитети. Во тој однос државите членки на НАТО веќе работат на заеднички вложувања во изградбата на капацитети па така беа наведени заедничкиот тренинг центар за А5 групата на НАТО во Криволак, тренинг центарот за медицинска помош кои се придонес на Македонија во регионалната безбедносно-одбранбена соработка, договорите за заеднички воени операции (во Либија) околу нуклеарното оружје и оперативни дејства меѓу В.Британија и Франција (потпишани на 2.11.2010), заедничката воздушна одбрана и поморски сили на Холандија и Белгија итн. При своето излагање францускиот амбасадор ја потенцира заложбата на Франција за задржување на автономноста во донесувањето одлуки и преферирањето пристапот на донесување одлуки и начин на соработка во мали групи (approach of smaller groups) наместо тоа да се прави од сите 28 членки, што ме поттикна да поставам прашање во делот за дискусија на оваа јавна трибина.
Пред да започне презентацијата во разговор со Марија Алексовска и споменав за една гео-политичка анализа на Stratfor институтот (http://www.stratfor.com/) за идејата за Интермариум - воен сојуз на државите од Балтичкото до Црното Море, предводен од Полска, кој бил претставен од полскиот државник (и маршал) Јозеф Пилсудски уште во 1918 на крајот на Првата светска војна, со цел да се спречи приближувањето меѓу Русија и Германија, што би било (и се покажало) погубно за помалите држави од Источна и Средна Европа. Во контекст на оваа анализа на Марија и споменав дека иако Полска и сите држави од овој регион се во НАТО, самата алијанса сигурно ќе се преобразува и трансформира. Излагањето на францускиот амбасадор уште повеќе ме поттикна да го поставам следното прашање на присутните:
Дали покрај економските побуди за обединување на земјите-членки и партнерите во помали групи во изградба на воено-одбранбени капацитети, концептот на "Smart Defense" означува и нов ера во политичките (стратешките) димензии и одлучувања на НАТО со оглед на неговата огромна географска распространетост се до Блискиот Исток и Кафказот? Односно, дали овој економски концепт на групирање ќе има влијание врз политичката поставеност, дејствување и структура на НАТО во иднина, од аспект на помали обединети групи за одбрана и безбедност на државите (мини системи за колективна безбедност) само под една заедничка команда (штаб)?
Пред да започне презентацијата во разговор со Марија Алексовска и споменав за една гео-политичка анализа на Stratfor институтот (http://www.stratfor.com/) за идејата за Интермариум - воен сојуз на државите од Балтичкото до Црното Море, предводен од Полска, кој бил претставен од полскиот државник (и маршал) Јозеф Пилсудски уште во 1918 на крајот на Првата светска војна, со цел да се спречи приближувањето меѓу Русија и Германија, што би било (и се покажало) погубно за помалите држави од Источна и Средна Европа. Во контекст на оваа анализа на Марија и споменав дека иако Полска и сите држави од овој регион се во НАТО, самата алијанса сигурно ќе се преобразува и трансформира. Излагањето на францускиот амбасадор уште повеќе ме поттикна да го поставам следното прашање на присутните:
Дали покрај економските побуди за обединување на земјите-членки и партнерите во помали групи во изградба на воено-одбранбени капацитети, концептот на "Smart Defense" означува и нов ера во политичките (стратешките) димензии и одлучувања на НАТО со оглед на неговата огромна географска распространетост се до Блискиот Исток и Кафказот? Односно, дали овој економски концепт на групирање ќе има влијание врз политичката поставеност, дејствување и структура на НАТО во иднина, од аспект на помали обединети групи за одбрана и безбедност на државите (мини системи за колективна безбедност) само под една заедничка команда (штаб)?
На моето прашање, опширно одговорија британскиот амбасадор Кристофер Ивон и Лазар Еленовски. Британскиот амбасадор Ивон, потенцираше дека е оправдан стравот од фрагментирање (поделби) со оглед на тоа дека земјите соработуваат со своите најблиски соседи (со кои имале и историски несогласувања) и реално немаат заеднички точки со географски одалечените земји-членки и сојузници, но сепак потребата и позадината на овој концепт е единствено економска и нема опасност од фрагментирање или поделби на НАТО, бидејќи главната цел единствено е поглемата (економска) ефикасност.
Околу изнесеново, се чувствувам должен да изнесам некои мои видувања и размисли, кои сметам дека вредат да бидат јавно издебатирани и продискутирани од сите заинтересирани.
Имајќи ги предвид новите збиднувања на меѓународната политичка и економска сцена, односно се позасиленото економско, воено и политичко јакнење на Кина, Русија, Индија, Бразил (земји од поранешниот комунистички блок и „третиот свет“) од една страна и се поголемото проширување кон исток на НАТО во последните 2 десетлетија од крајот на Студената Војна од друга страна, самите внатрешни и надворешни услови ќе го тераат НАТО за преобразба во своето политичко дејствување од аспект на разделување во помали групи на мини-системи за колективна безбедност со еден заеднички главен штаб. Нешто како налик на лабава федерација или конфедерација од аспект на политичките системи и државните уредувања. Ваквата налик „децентрализација“ е потребна од повеќе прични:
1) Заложбите за полноправно членство во НАТО на држави - соседи на Русија, како што се Грузија или Украина, се повеќе може да ги влошува и заострува односите меѓу Русија и НАТО, во чиј буџет учеството на Европа се намалило од 34% на 21% последниве 15 години. Токму затоа, понудата за „членство“ на овие држави во некој од блиските (регионални) мини-воени сојузи на НАТО е основа за добар „компромис“, а истовремено остварување на целта за проширување на НАТО. Со ваквото „привидно приклучување“ ќе се отвори пат за уште подалечни проширувања дури до земјите на централна Азија, односно на просторот непосредно до (и меѓу) границите на Русија и Кина, богат со нафта и природен гас. Токму затоа може да се рече дека Владимир Путин викендов отворено ја најави Евроазиската економска унија меѓу Русија, Белорусија и Казахстан.
Околу изнесеново, се чувствувам должен да изнесам некои мои видувања и размисли, кои сметам дека вредат да бидат јавно издебатирани и продискутирани од сите заинтересирани.
Имајќи ги предвид новите збиднувања на меѓународната политичка и економска сцена, односно се позасиленото економско, воено и политичко јакнење на Кина, Русија, Индија, Бразил (земји од поранешниот комунистички блок и „третиот свет“) од една страна и се поголемото проширување кон исток на НАТО во последните 2 десетлетија од крајот на Студената Војна од друга страна, самите внатрешни и надворешни услови ќе го тераат НАТО за преобразба во своето политичко дејствување од аспект на разделување во помали групи на мини-системи за колективна безбедност со еден заеднички главен штаб. Нешто како налик на лабава федерација или конфедерација од аспект на политичките системи и државните уредувања. Ваквата налик „децентрализација“ е потребна од повеќе прични:
1) Заложбите за полноправно членство во НАТО на држави - соседи на Русија, како што се Грузија или Украина, се повеќе може да ги влошува и заострува односите меѓу Русија и НАТО, во чиј буџет учеството на Европа се намалило од 34% на 21% последниве 15 години. Токму затоа, понудата за „членство“ на овие држави во некој од блиските (регионални) мини-воени сојузи на НАТО е основа за добар „компромис“, а истовремено остварување на целта за проширување на НАТО. Со ваквото „привидно приклучување“ ќе се отвори пат за уште подалечни проширувања дури до земјите на централна Азија, односно на просторот непосредно до (и меѓу) границите на Русија и Кина, богат со нафта и природен гас. Токму затоа може да се рече дека Владимир Путин викендов отворено ја најави Евроазиската економска унија меѓу Русија, Белорусија и Казахстан.
2) Со ваквото групирање ќе се остави простор за поголем (политички) маневар и автономност во одлуките на државите-членки, посебно на помалите држави членки кои обединети во групи ќе се приближат со својата сила кон поголемите земји членки на НАТО. Современите пошироки дефиниции за безбедноста се повеќе ја вклучуваат и економската безбедност односно како загрозување на безбедноста дефинираат се она што го загрозува опстанокот и нормалниот живот на граѓаните, организациите во рамките на една држава, што не значи дека само воените закани се безбедносни закани. Од тој аспект поврзувањето на Германија и Русија преку гасоводот под Балтичкото Море заобиколувајќи ја Полска и Балтичките земји, остварено месецов, може да го вклучи алармот за Полска и нејзината (економска) безбедност кој многу пати низ историјата била загрозувана и уништувана токму од Русија и Германија. Групирањето со други држави за неа ќе значи можност за спротиставување на несакани текови. Истото е и со Балканот, каде што е се позачестен религиозниот судир меѓу исламот и христијанството. Иако Турција и Грција се членки на НАТО од самото основање, тие до ден денес имаат „непријателски“ односи. Големината и силината на Турција (2 армија по големина во НАТО) е поголема отколку на сите балкански држави - членки на НАТО.
3) Преобразбата на НАТО во помали групи ќе значи и полесно справување со безбедносни кризи од регионален карактер кои би биле спречувани од најблиските воено-одбранбени групи на држави, со што ефикасно би се спречувала можностa и опасноста од воени судири од светски рамки. Поефикасно би се покривал просторот на Блискиот Исток, Северна Африка и Централна Азија, без директно и непосредно мешање на САД (како што беше случајот сега во Либија, каде најглавната улога ја имаа Франција и Британија) кое би ги предизвикало Кина, Русија или Индија, особено во период кон САД е затресен од сериозна економско-финансиска криза.
3) Преобразбата на НАТО во помали групи ќе значи и полесно справување со безбедносни кризи од регионален карактер кои би биле спречувани од најблиските воено-одбранбени групи на држави, со што ефикасно би се спречувала можностa и опасноста од воени судири од светски рамки. Поефикасно би се покривал просторот на Блискиот Исток, Северна Африка и Централна Азија, без директно и непосредно мешање на САД (како што беше случајот сега во Либија, каде најглавната улога ја имаа Франција и Британија) кое би ги предизвикало Кина, Русија или Индија, особено во период кон САД е затресен од сериозна економско-финансиска криза.
По мое мислење, овој навидум економски концепт на "Smart Defense" кој самиот по себе е многу добро осмислен, на долг рок претставува отскочна штица кон преобразбата на НАТО во новите економски, политички и безбедносни услови во светот и новата гео-политичка карта која се позабрзано се исцртува. Сведоци сме на се поголеми промени на овој план, особено со збиднувањата во арапските држави. Овие промени дефинитивно ќе го покажат патот кон идниот развиток на светското општество и политика. Останува времето, тој неумолив и безмилосен господар на човековото постоење, да ги потврди или отфрли овие мои размисли.
http://www.natochannel.tv/?uri=channels/381662/1512857
ReplyDeleteкако додаток, еве линк од официјалниот канал на НАТО каде што официјално се претставува концептот на Smart Defence
Се вели дека ваквата „транзиција“ или реформа (како сакате) на НАТО е превентивен концепт што треба да спречи светската економска криза да се претвори во безбедносна. Но умна ли е ваква истовремена регионализација/децентрализација во време на сеопшта криза, во смисла на регионалниот волунтаризам кој би можел да се изроди од ваквата трансформација на јасно структуираниот безбедносниот систем на светско ниво. Не се обидувам да ја оспорам нужноста од наложените промени на политичката карта на светот но само сакам да се фрли светлина и на можните опасности. Треба да се биде скептик и во однос на очекувањата дека ваквите системски преобмислувања се доволни за да се воспостави контрола врз опасностите кои може да ги донесе кризата која се повеќе се продлабочува.
ReplyDelete